Szkoła Podstawowa im. H. Sienkiewicza w Kamionnie
Nasz patron
Szkoła Podstawowa im. H. Sienkiewicza w Kamionnie
Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz
Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz herbu Oszyk, pseudonim „Litwos”, „Musagetes”, „Juliusz Polkowski”, „K. Dobrzyński” (ur. 5 maja 1846 w Woli Okrzejskiej, zm. 15 listopada 1916 w Vevey) – polski nowelista, powieściopisarz i publicysta; laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1905) za całokształt twórczości, jeden z najpopularniejszych polskich pisarzy przełomu XIX i XX w.
Henryk Sienkiewicz urodził się we wsi Wola Okrzejska, w zubożałej rodzinie szlacheckiej, pieczętującej się herbem Oszyk, znanej na Żmudzi od XVI wieku, wedle niektórych genealogów po mieczu wywodzącej się z Tatarów osiadłych na Litwie, czego nie potwierdzają jednak zachowane dokumenty. Jego rodzicami byli Józef Sienkiewicz (1813–1896) i Stefania Sienkiewicz z domu Cieciszowska (1820–1873). Matka, Stefania pochodziła ze starej i majętnej rodziny podlaskiej Cieciszowskich, skoligaconej m.in. z Łuszczewskimi i Lelewelami. Pisarz miał pięcioro rodzeństwa: starszego brata Kazimierza (uczestnika powstania styczniowego, potem emigranta, który zginął w 1871 w wojnie francusko-pruskiej) i siostry: Anielę (Janową Komierowską), Helenę (niezamężną), Zofię (Lucjanową Sieńkiewiczową) i wcześnie zmarłą Marię.
Wola Okrzejska należała do babki pisarza, Felicjany Cieciszowskiej. Został ochrzczony w sąsiedniej miejscowości Okrzeja w kościele pw. św. Piotra i Pawła, ufundowanym przez prababkę pisarza. Rodzina z czasem przeniosła się do Grotek, potem do Wygnanowa, Potkanny koło Przytyka, następnie do Grabowców i Wężyczyna, by ostatecznie od 1861 zamieszkać w Warszawie przy Nowym Świecie.
Życie prywatne
Henryk Sienkiewicz był trzykrotnie żonaty:
z Marią Szetkiewicz (ślub 18 sierpnia 1881 w kościele Zgromadzenia Panien Kanoniczek przy placu Teatralnym). Małżeństwo nie trwało długo, gdyż 19 października 1885 w wieku 31 lat Maria zmarła na gruźlicę w uzdrowisku Falkenstein (obecnie dzielnica Königstein im Taunus). Została pochowana na cmentarzu Powązkowskim. Z małżeństwa tego urodziło się dwoje dzieci: syn Henryk Józef (1882–1959) i córka Jadwiga Korniłowiczowa (1883–1969).
z Marią Wołodkowicz (ślub 11 listopada 1893 w Krakowie, zm. w sierpniu 1925). Maria Romanowska była prawdopodobnie przybraną córką odeskiego bogacza Konstantego Wołodkowicza. W niedługim czasie po ślubie (miesiąc) panna młoda rozstała się z Henrykiem. Sienkiewicz w 1896 uzyskał papieskie potwierdzenie niezaistnienia sakramentu małżeństwa.
z Marią Babską (ślub 5 maja 1904 w Warszawie), swoją cioteczną siostrzenicą.
Syn Henryka Sienkiewicza, Henryk Józef, z wykształcenia był architektem. Miał czworo dzieci: Jadwigę (ur. 1926), Zuzannę Józefę (1927–2000), Marię (1930–2011) i Juliusza (1932–2021). Synem Juliusza, wnukiem Henryka Józefa, a prawnukiem Henryka jest były minister spraw wewnętrznych Bartłomiej Sienkiewicz.
Córka Henryka Sienkiewicza, Jadwiga Korniłowiczowa, była tłumaczką literatury pięknej, m.in. JosephConrada i Thomasa Hardy’ego, zamężna z Tadeuszem Korniłowiczem (pułkownikiem Wojska Polskiego, ofiarą zbrodni katyńskiej). Jej córką, a wnuczką Henryka, była Maria Korniłowicz, psycholog, pisarka i tłumaczka.
Twórczość
Nowele
- 1872Humoreski z teki Worszyłły[35]
- 1875Stary sługa[36]
- 1876Hania[37]
- 1877Selim Mirza[38]
- 1877Szkice węglem[39][40]
- 1878Komedia z pomyłek
- 1879Janko Muzykant[41]
- 1879Przez stepy[42]
- 1880Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela[43]
- 1880Niewola tatarska
- 1880Za chlebem[44] – na jej podstawie powstało libretto do opery Konstantego Gorskiego
- 1880Orso[45]
- 1881W krainie złota
- 1881Latarnik
- 1882Bartek Zwycięzca
- 1882Jamioł
- 1888Ta trzecia
- 1889Sachem
- 1889Wspomnienie z Maripozy[46]
- 1892Pójdźmy za Nim!
- 1897Na jasnym brzegu[47]
Powieści
- 1872Na marne
- Trylogia:
- 1891Bez dogmatu[57]
- 1894Rodzina Połanieckich
- 1896Quo vadis[58]
- 1900Krzyżacy[59]
- 1906Na polu chwały[60]
- 1910Wiry[61][62]
- 1911W pustyni i w puszczy[63]
- 1914Legiony
Inne utwory
- 1880Listy z podróży do Ameryki (reportaże)
- 1890Listy z Afryki (reportaże)
- 1900Zagłoba swatem (sztuka sceniczna)
